Steenstof CO2-bindmiddel!

February 16, 2026

Opwarming tegengaan met steenmeel

Door akkerland op grote schaal te "bemesten" met fijngemalen gesteente, zouden we grote hoeveelheden koolstof uit de atmosfeer kunnen halen. In theorie.

Om de opwarming van de aarde te beperken tot twee graden Celsius, is het niet langer genoeg om de uitstoot van broeikasgassen tegen 2050 te stoppen. We zullen ook koolstof uit de atmosfeer moeten verwijderen. Door fijngemalen steengruis over landbouwbodems uit te strooien, zouden we jaarlijks een half tot twee miljard ton _CO2 uit de lucht kunnen halen, berekent een internationaal team van wetenschappers in Nature.

Het gaat concreet om gesteenten zoals basalt, die silicaten bevatten. Die mineralen reageren bij verwering onder vochtige omstandigheden met _CO2 uit de lucht. Daarbij verandert de koolstof in bicarbonaationen (^HCO3-), die uiteindelijk via afstromend regenwater in de oceaan terechtkomen. Daar belandt een deel van de koolstof als calciumcarbonaat (_CaCO3) in schelpen, kreeftachtigen en koralen, en wanneer die sterven, uiteindelijk op de zeebodem.

"In de natuur verloopt dat proces heel traag," zegt bioloog Ivan Janssens (UAntwerpen), die meewerkte aan de studie. 'Maar we kunnen de verwering versnellen door steengruis fijn te malen, zodat meer silicaten met _CO2 kunnen reageren.' De onderzoekers zien in die aanpak een manier om op grote schaal koolstof uit de atmosfeer te halen en zo de opwarming van de aarde af te remmen.

Geen concurrentie

Volgens hun berekeningen is het potentieel van de techniek het grootst in China, de Verenigde Staten en India, landen met zeer grote oppervlakten landbouwgrond en toevallig ook de grootste uitstoters van broeikasgassen. In Europa zijn de mogelijkheden beperkter door de kleinere landbouwoppervlakte. Toch zouden de vijf landen met het grootste potentieel – waaronder Duitsland, Spanje en Polen – ongeveer een derde van Europa’s jaarlijkse _CO2 uit de lucht kunnen halen.

'Het grote voordeel is dat je niet hoeft te kiezen tussen grondgebruik voor voedsel, energiegewassen of bos' bioloog Ivan Janssens (UAntwerpen)

De wetenschappers wijzen erop dat het potentieel van versnelde verwering vergelijkbaar is met dat van beter bekende technieken, zoals (her)bebossing, het toevoegen van meer organische stof aan landbouwbodems en het telen van energiegewassen in combinatie met het afvangen en opslaan van koolstof. "Het grote voordeel is dat er geen concurrentie is om grond," zegt Janssens. 'Je hoeft niet te kiezen tussen grond gebruiken voor voedsel, energiegewassen of bos. Want op de "bemeste" bodems kun je nog altijd voedsel telen. Omdat je ook andere sporenelementen zoals zink en seleen toevoegt, en omdat de mineralen ook helpen tegen droogtestress en verzuring, verwachten we zelfs een positief effect op de voedselproductie.'

Baksteen en beton

De techniek is niet helemaal nieuw. Steenmeel wordt onder meer al gebruikt als bodemverbeteraar in de biologische landbouw. "Het verschil zit in de schaal," zegt Janssens. 'We gaan uit van een jaarlijkse gift van 40 ton per hectare.' Waar moet al dat steenmeel vandaan komen? 'Het is niet de bedoeling om hiervoor speciaal op grote schaal silicathoudend gesteente te ontginnen,' zegt Janssens. 'Maar wereldwijd zijn grote hoeveelheden steengruis beschikbaar als bijproduct van de mijnbouw. Ook sommige reststromen uit de metaalnijverheid en zelfs fijngemalen baksteen en beton zijn prima bruikbaar.'

Wat zou dat moeten kosten? De onderzoekers schatten dat het, afhankelijk van arbeids- en energiekosten per land, tussen $75 en $250 kost om met versnelde verwering één ton _CO2 uit de lucht te halen, en dat die kosten dalen naarmate de techniek breder wordt toegepast. Volgens ramingen van de Wereldbank zal de prijs om één ton _CO2 uit te stoten tegen 2050 $100 tot $150 bedragen. In dat geval wordt de techniek op veel plaatsen rendabel, het snelst in opkomende landen zoals India, China, Indonesië en Brazilië.

Grote onzekerheid

De wetenschappers bepaalden het potentieel van versnelde verwering op basis van laboproeven en modellen. Bij laboproeven wordt onder meer gekeken hoe snel gesteenten verweren in potgrond en hoeveel koolstof daarbij wordt vastgelegd. In de modellen wordt onder meer rekening gehouden met de hoeveelheid akkerland en de nabijheid van geschikt gesteente – het heeft weinig zin om steengruis duizenden kilometers te verslepen. "De onzekerheid is enorm," erkent Janssens. 'We hebben dringend veldproeven nodig om beter te begrijpen hoe snel deze processen in de praktijk verlopen en hoe we ze kunnen versnellen.'

'Zelfs als we de _{CO2 emissions} tegen 2050 tot nul terugbrengen, kunnen we de opwarming niet langer onder twee graden Celsius houden,' zegt Janssens. 'Daarvoor zouden we het teveel aan _CO2 uit de lucht moeten halen. Volgens het IPCC tot 10 miljard ton per jaar tegen de tweede helft van deze eeuw. Daarvoor zullen we alle mogelijke technieken nodig hebben. Hoe eerder we daarmee beginnen, hoe kleiner de kans dat de opwarming gevaarlijke kantelpunten overschrijdt.

Organifer steengruis

We hebben verschillende soorten steengruis in ons assortiment. Zo bevatten zowel lavameel – basaltmeel – als lavastof silicaten en dragen ze bij aan CO2-binding.